Waarom meer rattenoverlast in Brabant?

Het is een onderwerp waar we liever niet aan denken als we in onze Brabantse tuin van de zon genieten, maar cijfers en meldingen liegen er niet om: de rattenpopulatie in Noord-Brabant zit in de lift. Steeds vaker duiken de knaagdieren op in woonwijken, bij boerderijen en in stedelijke gebieden.

Maar hoe komt het dat juist nu de overlast zo merkbaar toeneemt? Het is een optelsom van zachter weer, veranderende wetgeving en simpelweg ons eigen gedrag. We zetten de belangrijkste oorzaken op een rij.

1. Het verbod op chemische giffen (het ‘gifverbod’)

De belangrijkste verandering van de afgelopen jaren is wettelijk bepaald. Sinds januari 2023 geldt er in heel Nederland een streng verbod op het buiten gebruiken van chemische rattenbestrijdingsmiddelen (rodenticiden) door particulieren én professionele plaagdierbestrijders.

Waar voorheen snel naar een bakje gif werd gegrepen, moet de bestrijding nu verplicht gebeuren via Integrated Pest Management (IPM). Dit betekent dat er eerst gekeken moet worden naar preventie (gaten dichten, voedselbronnen weghalen) en mechanische klemmen. Pas in het uiterste geval mag een gecertificeerde bestrijder nog gif inzetten. Omdat klemmen en preventie meer tijd kosten, krijgt de rat vaak de kans om zich sneller voort te planten.

2. Brabantse winters zijn te zacht

Ratten houden niet van strenge vorst. Vroeger zorgde een ijskoude winterperiode voor een natuurlijke rem op de populatie; veel jonge of zwakkere ratten overleefden de kou niet. De Brabantse winters van de afgelopen jaren waren echter extreem zacht en nat. Het gevolg? De voortplantingscyclus van de bruine rat stopt simpelweg niet meer. Een vrouwtjesrat kan tot wel vijftien nestjes per jaar werpen, met zo’n zeven tot tien jongen per worp. Tel uit je winst.

3. Een gedekte tafel in de achtertuin

Ratten zijn opportunisten: ze wonen waar voedsel is. En onbewust helpen we ze daar enorm bij. Denk aan:

• Vogelvoer: Het is gezellig om vogels bij te voeren met vetbollen en strooizaad, maar wat op de grond valt is een sterrenmaaltijd voor een rat.

• Kippenhokken en dierenverblijven: Brabant kent veel buitengebieden en ruime tuinen met kippen of konijnen. Het rondslingerende voer trekt ratten van heinde en verre aan.

• Verkeerd composteren: Een open composthoop waar ook gekookte etensresten op belanden, is een open uitnodiging.

4. Verstoppingen en de weersomstandigheden

De bruine rat leeft van nature veel in het riool. Door de hevige regenval en lokale overstromingen van de afgelopen tijd raakt het rioolstelsel echter regelmatig overbelast. De ratten vluchten dan het water uit, de bovengrondse wereld in. Als ze daar vervolgens gemakkelijk voedsel vinden, besluiten ze te blijven en graven ze hun burchten onder schuurtjes, terrassen of in bosschages.

Wist je dat? Een bruine rat heeft aan een gaatje van slechts 1,5 centimeter (de dikte van een pen) genoeg om een gebouw of schuur binnen te dringen.

Wat kun je zelf doen om overlast te voorkomen?

Gelukkig kun je zelf direct maatregelen nemen om je huis en tuin onaantrekkelijk te maken voor deze ongewenste gasten:

1. Voer vogels verstandig: Hang vogelvoer hoog op en gebruik een opvangschaal. Haal het voer ‘s avonds binnen.

2. Sluit afval hermetisch af: Gooi geen losse vuilniszakken buiten en zorg dat de deksels van de kliko’s goed sluiten.

3. Dicht gaten en kieren: Gebruik staalwol of speciale buitenkit om ventilatievoegen (stootvoegen) en gaten in de buitenmuur dicht te maken. Ratten knagen overal doorheen, behalve door metaal.

4. Snoei struiken kort: Zorg dat struiken en bodembedekkers rondom het huis de grond niet raken. Ratten houden niet van open vlaktes waar ze gezien kunnen worden door roofdieren.

Heb je ondanks deze maatregelen toch last van een hardnekkige rattenfamilie? Wacht dan niet te lang en schakel een professionele bestrijder in die volgens de nieuwste richtlijnen werkt. Hoe sneller je erbij bent, hoe makkelijker het probleem is op te lossen!